কংগ্ৰেছ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাৰ্থৰ অন্তৰ্দ্বন্দ্ব: দূৰদৰ্শিতাহীন ক্ষমতা
গণতন্ত্ৰৰ এক অপৰিহাৰ্য অংগ হ’ল ৰাজনৈতিক মতবিৰোধ। ভাৰতবৰ্ষৰ দৰে এখন বিশাল আৰু বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ গণতান্ত্ৰিক ৰাষ্ট্ৰত এই মতবিৰোধ অধিক স্পষ্ট, য’ত বিভিন্ন সৰু-বৰ ৰাজনৈতিক আদৰ্শৰ প্ৰতিফলন দেখা যায়। ইয়াত চৰকাৰৰ নীতিসমূহৰ সমালোচনা কৰাৰ লগতে, সংসদত তৰ্ক-বিতৰ্ক হয় আৰু জনপ্ৰতিনিধিসকলৰ কাৰ্যকলাপৰ ওপৰত তীব্ৰ দৃষ্টি ৰখা হয়। কিন্তু একে সময়তে, সীমাৰ সিপাৰৰ পৰা অহা সন্ত্ৰাসবাদ আৰু সীমান্তৱৰ্তী আক্ৰমণৰ দৰে নিৰাপত্তা জনিত প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হোৱা এখন দেশৰ বাবে ৰাজনৈতিক আলোচনা বা বিতৰ্কৰ ভাষা অত্যন্ত সংবেদনশীল হোৱাটো প্ৰয়োজনীয়। কাৰণ, এই ৰাজনৈতিক বক্তব্যসমূহ কেৱল নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ মাজতেই আৱদ্ধ নাথাকি দেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰ ক্ষেত্ৰতো গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাস পৰ্যালোচনা কৰিলে দেখা যায় যে বহু সময়ত গঠনমূলক বিৰোধিতা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় দায়িত্ববোধৰ মাজৰ সীমাৰেখাডাল ধূসৰ হৈ পৰিছে। স্বাধীনতাৰ পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে দেশৰ ৰাজনৈতিক পটভূমিত এক দীৰ্ঘকাল আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল। কংগ্ৰেছ চৰকাৰৰ কাৰ্যকালতেই ভাৰতীয় সংবিধানৰ ভেটি স্থাপন কৰা হৈছিল, সামৰিক বাহিনীৰ গঠন হৈছিল আৰু দেশৰ বৈদেশিক নীতিৰ ৰূপৰেখা প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। কিন্তু কালক্ৰমত ভাৰতৰ ৰাজনীতি যেতিয়া বহুদলীয় প্ৰতিযোগিতামূলক গণতন্ত্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত হ’ল আৰু দলটোৰ বিভিন্ন নেতৃত্বৰ বিৰুদ্ধে একাধিক দুৰ্নীতিৰ অভিযোগ উত্থাপন হ’ল, তেতিয়াৰে পৰা কংগ্ৰেছে লাহে লাহে নিজৰ পূৰ্বৰ আধিপত্য হেৰুৱাবলৈ ধৰিলে।
পৰৱৰ্তী সময়ত শাসনাধিষ্ঠিত আসনৰ পৰা বিৰোধীৰ আসনলৈ যোৱাৰ পিছত দলটোৰ সন্মুখত এক নতুন প্ৰত্যাহ্বান আহি পৰিল। এটা ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ দল হিচাপে তেওঁলোকৰ পৰা এক গঠনমূলক বিৰোধী ভূমিকা আশা কৰা হৈছিল, য’ত দেশৰ সাৰ্বভৌমত্ব আৰু নিৰাপত্তাৰ স্বাৰ্থত সংযম ৰক্ষা কৰাটো অত্যন্ত জৰুৰী আছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ, বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰসংগত দলটোৱে তেনে দায়িত্বশীল ভূমিকা পালন কৰাত ব্যৰ্থ হোৱা পৰিলক্ষিত হ’ল। দেশৰ নিৰাপত্তা আৰু সাৰ্বভৌমত্ব সাঙোৰ খাই থকা স্পৰ্শকাতৰ বিষয়সমূহতো অতিৰিক্ত আক্ৰমণাত্মক স্থিতি গ্ৰহণ কৰাৰ বাবে দলটোৱে দেশৰ নাগৰিকৰ লগতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰেক্ষাপটতো নিজৰ বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু মৰ্যাদা বহু পৰিমাণে হেৰুৱাবলগীয়া হ’ল।
বিগত দশকবোৰত কংগ্ৰেছ দলৰ একাংশ নেতাৰ পৰা অহা কিছুমান অনিয়ন্ত্ৰিত আৰু সমালোচনাত্মক ভাষ্যই দেশৰ নিৰাপত্তা ব্যৱস্থাক বাৰে বাৰে বিতৰ্কৰ মাজলৈ টানি আনিছে। সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণ, সামৰিক অভিযান, বৈদেশিক কূটনৈতিক সম্পৰ্কৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত দেশৰ গণতান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহক হেয় প্ৰতিপন্ন কৰালৈকে—একাধিক ক্ষেত্ৰত দলটোৰ স্থিতিৰ ওপৰত প্ৰশ্ন উত্থাপন হৈছে। দেশৰ নিৰাপত্তা, সাংবিধানিক অখণ্ডতা আৰু বৈদেশিক স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত ৰখাৰ বাবে যি সুস্থিৰতা আৰু দায়িত্ববোধৰ প্ৰয়োজন, তাৰ বিপৰীতে এনেধৰণৰ অপৰিপক্ক ৰাজনৈতিক বক্তব্যই দেশৰ সামগ্ৰিক প্ৰতিৰক্ষা মনোভাৱক দুৰ্বল কৰাৰ আশংকা বৃদ্ধি কৰে বুলি ইতিহাসৰ পৃষ্ঠাত আলোচনা কৰা হয়।
২০১৫ চনত কংগ্ৰেছৰ জ্যেষ্ঠ নেতা মণি শংকৰ আয়াৰে এটা পাকিস্তানী টেলিভিছন চেনেলক সাক্ষাৎকাৰ দিওঁতে মন্তব্য কৰিছিল যে ভাৰতত কংগ্ৰেছ চৰকাৰ শাসনলৈ আহিলেহে দুয়োখন দেশৰ মাজত দ্বিপাক্ষিক সম্পৰ্ক পুনৰ আৰম্ভ হ’ব। ঘৰুৱা ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ স্বাৰ্থত এখন শত্ৰুভাৱাপন্ন চুবুৰীয়া দেশক এনেদৰে আমন্ত্ৰণ জনোৱা কাৰ্যই দেশৰ নিৰাপত্তা সম্পৰ্কীয় সজাগতাকে উলংঘা কৰা বুলি তীব্ৰ সমালোচনাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই মন্তব্যৰ পৰা এনে এটা আভাস পোৱা গৈছিল যে পাকিস্তান চৰকাৰে যেন নৰেন্দ্ৰ মোদী চৰকাৰৰ অৱসান ঘটাৰ বাবে অপেক্ষা কৰিব লাগে আৰু দেশ দুখনৰ মাজৰ বৈৰীভাৱ বজাই ৰাখিব লাগে। বৈদেশিক নীতিৰ পাছত সামৰিক বাহিনীৰ সন্দৰ্ভতো অনুৰূপ দায়িত্বহীন স্থিতি দেখা গৈছিল। ২০১৬ চনত উৰীৰ সেনা শিবিৰত হোৱা ভয়ংকৰ সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণৰ পিছত ভাৰতীয় সেনাই নিয়ন্ত্ৰণ ৰেখা (LOC) পাৰ হৈ সন্ত্ৰাসবাদীৰ ঘাটিত প্ৰথমবাৰৰ বাবে আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বীকাৰ কৰা চাৰ্জিকেল ষ্ট্ৰাইক (সামৰিক অভিযান) চলাইছিল। সমগ্ৰ দেশে এই সফলতাক উদযাপন কৰাৰ সময়তে কংগ্ৰেছ নেতা সঞ্জয় নিৰুপমে সামাজিক মাধ্যমত এই অভিযানক "ভুৱা" বুলি অভিহিত কৰি ভাৰতীয় সেনাৰ বিশ্বাসযোগ্যতাৰ ওপৰত প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। যদিও কংগ্ৰেছ দলে পাছত এই মন্তব্যৰ পৰা নিজকে আঁতৰাই ৰাখিছিল, তথাপিও সেনাৰ অভিযানক সন্দেহৰ চকুৰে চোৱা এই ধাৰা থলুৱা ৰাজনৈতিক মৰ্যাদাৰ পৰিপন্থী আছিল। ইয়াৰ ঠিক তিনি বছৰ পিছত, ২০১৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত পুলৱামা সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণৰ প্ৰত্যুত্তৰত ভাৰতীয় বায়ুসেনাই পাকিস্তানৰ বালাকোটত বিমান আক্ৰমণ চলাইছিল। এইবাৰো কংগ্ৰেছৰ জ্যেষ্ঠ নেতা দিগ্বিজয় সিঙে অভিযানৰ সত্যতাৰ প্ৰমাণ দাবী কৰি পাকিস্তানৰ সুৰতে সুৰ মিলাইছিল, যাৰ ফলত স্পৰ্শকাতৰ সময়ত শত্ৰুপক্ষৰ প্ৰচাৰযুদ্ধইহে সহায় পাইছিল।
নেতা দিগ্বিজয় সিঙৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰ বিপৰীতমুখী ধাৰা ইয়াতেই শেষ হোৱা নাছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে ২০০৮ চনত দিল্লীৰ বাটলা হাউচত ইণ্ডিয়ান মুজাহিদীনৰ সন্ত্ৰাসবাদীৰ বিৰুদ্ধে চলোৱা অভিযানকো তেওঁ "ভুৱা" বুলি অভিহিত কৰি পুনৰ তদন্তৰ দাবী তুলিছিল। এই মন্তব্যই সেই অভিযানত দেশৰ বাবে সৰ্বোচ্চ বলিদান দিয়া জ্যেষ্ঠ আৰক্ষী বিষয়া মোহন চান্দ শৰ্মাৰ কৰ্তব্য আৰু দেশপ্ৰেমক অপমান কৰিছিল। আনকি ২০১২ চনৰ উত্তৰ প্ৰদেশ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ সময়ত আন এজন কংগ্ৰেছ নেতা ছলমান খুৰ্ছিদে ৰাজনৈতিক স্বাৰ্থৰ বাবে মন্তব্য কৰিছিল যে বাটলা হাউচ এনকাউণ্টাৰৰ ছবি দেখি ছোনিয়া গান্ধীৰ চকুত পানী ওলাইছিল, যিটো আছিল ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাক লৈ কৰা এক সস্তীয়া আৱেগিক ৰাজনীতি। তদুপৰি, ২০১০ চনত দিগ্বিজয় সিঙে এনে এখন গ্ৰন্থ উন্মোচনৰ অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, য’ত ২০০৮ চনৰ মুম্বাই সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণৰ আঁৰত থকা পাকিস্তানী সন্ত্ৰাসবাদী সংগঠন লস্কৰ-ই-তাইবাৰ কুখ্যাত অপৰাধক লুকুৱাই এক কাল্পনিক ষড়যন্ত্ৰৰ তত্ত্ব প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল। ই আছিল ভাৰতৰ মাটিত নিৰীহ ভাৰতীয়ক হত্যা কৰা পাকিস্তানী সন্ত্ৰাসবাদীৰ বিৰুদ্ধে ভাৰতে গ্ৰহণ কৰা দৃঢ় স্থিতি দুৰ্বল কৰাৰ এক প্ৰয়াস।
ঠিক একেদৰে ডোকলাম সীমান্তৰ উত্তেজনাৰ সময়ত কংগ্ৰেছ নেতা ৰাহুল গান্ধী আৰু নতুন দিল্লীত থকা চীনৰ ৰাষ্ট্ৰদূতৰ মাজত এখন গোপন বৈঠক অনুষ্ঠিত হোৱাৰ খবৰ পোহৰলৈ আহে। সামৰিক সংঘাত চলি থকাৰ সময়ত বিদেশী কূটনীতিবিদৰ সৈতে হোৱা এনে গোপন বৈঠকে দেশৰ বৈদেশিক নীতিৰ ক্ষেত্ৰত দলটোৰ দূৰদৰ্শিতাৰ অভাৱকে প্ৰতিপন্ন কৰিছিল, কিয়নো এনে স্পৰ্শকাতৰ সময়ে দেশৰ আভ্যন্তৰীণ সুস্থিৰতা আৰু মিত্ৰশক্তিৰ বিশ্বাসত আউল লগাব পাৰে। এই ধাৰা অব্যাহত ৰাখি ২০২৩ চনত আমেৰিকা ভ্ৰমণৰ সময়ত ৱাশ্বিংটনৰ নেচনেল প্ৰেছ ক্লাৱত ৰাহুল গান্ধীয়ে মন্তব্য কৰিছিল যে চীনে লাডাখত ভাৰতৰ নতুন ভূখণ্ড দখল কৰিছে, যি মন্তব্যই পৰোক্ষভাৱে চীনৰ সীমান্ত দাবীটোহে সজোৰে দাঙি ধৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি, নতুন দিল্লীত অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া গুৰুত্বপূৰ্ণ জি-২০ (G20) সন্মিলনৰ ঠিক পূৰ্বে ব্ৰাছেলছত প্ৰদান কৰা এটা ভাষণত তেওঁ দাবী কৰিছিল যে ভাৰতৰ গণতান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ বিপদাপন্ন হৈ পৰিছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ এক বিশাল অনুষ্ঠানৰ আগে আগে বিশ্বদৰবাৰত নিজ দেশৰে গণতান্ত্ৰিক মৰ্যাদাক হেয় প্ৰতিপন্ন কৰিবলৈ কৰা এনে ইচ্ছাকৃত প্ৰয়াসে দেশৰ ভাৱমূৰ্তি ক্ষুণ্ণ কৰিছে।
ভাৰতীয় ৰাজনীতিৰ এই বিতৰ্কিত ধাৰা কেৱল ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰ প্ৰসংগতেই আৱদ্ধ থকা নাই, বৰঞ্চ ইয়াৰ প্ৰভাৱ মতাদৰ্শগত ক্ষেত্ৰখনলৈকো প্ৰসাৰিত হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১৮ চনত কংগ্ৰেছ নেতা শশী থাৰুৰে মন্তব্য কৰিছিল যে ভাৰতবৰ্ষ অচিৰেই এখন "হিন্দু পাকিস্তান"লৈ ৰূপান্তৰিত হ’ব পাৰে। এই বাক্যাংশই দেশজুৰি তীব্ৰ ৰাজনৈতিক আলোড়নৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ভাৰতৰ সৰ্বাংগীন গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাক পাকিস্তানৰ সৈতে তুলনা কৰা এই কাৰ্য কেৱল আপত্তিজনকেই নাছিল, বৰঞ্চ ই আছিল পাকিস্তানৰ উগ্ৰ মোল্লাসকলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত ইছলামিক সামৰিক আৰু ধৰ্মীয় ৰাজনীতিৰ কবলত পৰি তাত থকা সংখ্যালঘু হিন্দুসকলৰ ওপৰত হোৱা নিৰ্যাতনৰ মূল প্ৰসংগটোৰ পৰা বিশ্ববাসীৰ দৃষ্টি আঁতৰাই ৰখাৰ এক ইচ্ছাকৃত প্ৰয়াস। ইয়াৰ পূৰ্বৰো কিছুমান ঘটনাই ৰাজনৈতিক সমালোচনা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰ মাজৰ সীমাৰেখাডাল মচি পেলাইছিল। ইউ.পি.এ. (UPA) চৰকাৰৰ কাৰ্যকালত তৎকালীন গৃহমন্ত্ৰী পি. চিদাম্বৰমে "গেৰুৱা সন্ত্ৰাসবাদ" (Saffron Terror) শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰি এক চাঞ্চল্যৰ সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। সেই সময়ত ইউ.পি.এ. চৰকাৰৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান হৈ পৰা ইছলামিক জিহাদৰ ভয়াৱহতাৰ পৰা সামাজিক-ৰাজনৈতিক দৃষ্টি কাঢ়ি নিবলৈকে এই প্ৰয়াস কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী গৃহমন্ত্ৰী সুশীল কুমাৰ সিন্দেই এই বিতৰ্কক অধিক তীব্ৰতৰ কৰি তুলিছিল, যেতিয়া তেওঁ অভিযোগ কৰিছিল যে বিজেপি (BJP) আৰু আৰ.এছ.এছ. (RSS) ৰ সৈতে জড়িত সংগঠনসমূহে "গেৰুৱা সন্ত্ৰাসবাদী শিবিৰ" চলাই আছে। কোনো ন্যায়িক প্ৰমাণ বা ভিত্তি নোহোৱাকৈ কেৱল নিজৰ ভোট বেংকক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ কৰা এনে নিকৃষ্ট প্ৰয়াস আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে প্ৰেৰিত অভিযোগে মন্ত্ৰীগৰাকীক তীব্ৰ সমালোচনাৰ মুখলৈ ঠেলি দিছিল।
পৃথকভাৱে চালে এই বিতৰ্কসমূহ ভাৰতীয় ৰাজনীতিৰ কিছুমান সাধাৰণ ঘটনা যেন লাগে, কিন্তু সামগ্ৰিকভাৱে পৰ্যালোচনা কৰিলে সমালোচকসকলে আঙুলিয়াই দিয়ে যে কংগ্ৰেছ নেতা সকলৰ এনে ধাৰাবাহিক ভাষ্যই দেশৰ নিৰাপত্তা ব্যৱস্থাৰ বাবে বাৰে বাৰে সংকট মাতি আনিছে। ইয়াত আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰশ্নটো হ’ল—যিবোৰ ৰাজনৈতিক দলে দেশৰ নেতৃত্ব দিয়াৰ সপোন দেখে, তেওঁলোকৰ বক্তব্য ৰাষ্ট্ৰীয় দায়িত্ববোধৰ সৈতে সংগতিপূৰ্ণ হোৱাটো বাঞ্ছনীয়। প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যকাল কেৱল এটা ৰাজনৈতিক ট্ৰফী বা পদ নহয়; ইয়াৰ সৈতে সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ সৰ্বোচ্চ কৰ্তৃত্ব, বৈদেশিক নীতিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ দায়িত্ব আৰু বিশ্বদৰবাৰত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ এক বৃহৎ সাংবিধানিক কৰ্তব্য সাঙোৰ খাই থাকে। বৰ্তমানৰ ভূ-ৰাজনৈতিক প্ৰতিযোগিতা আৰু তথ্যযুদ্ধৰ (Information Warfare) যুগত ভাৰতৰ ভিতৰত দিয়া যিকোনো ৰাজনৈতিক বক্তব্যই মুহূৰ্তৰ ভিতৰতে বিশ্বজুৰি প্ৰতিধ্বনিত হ’ব পাৰে। ঘৰুৱা বিতৰ্কৰ মাজত অসচেতনভাৱে কোৱা কথা এষাৰো বিদেশী সংবাদ মাধ্যমে ডাঙৰকৈ প্ৰচাৰ কৰিব পাৰে, যিটো শত্ৰুপক্ষৰ ৰাষ্ট্ৰই ভাৰতৰ বিৰুদ্ধে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত এটা বিৰূপ ধাৰণা গঢ়িবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। এই বাস্তৱতাই দেশৰ সৰ্বোচ্চ আসনত বহিবলৈ আশা কৰা নেতাসকলৰ ওপৰত এক বিশেষ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰে। নিৰ্বাচনী প্ৰতিযোগিতা যিমানেই তীব্ৰ নহওক কিয়, ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ মৰ্যাদা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতা অক্ষুণ্ণ ৰাখিবলৈ হ’লে চৰকাৰৰ সমালোচনা আৰু দেশৰ প্ৰতি থকা দায়িত্ববোধৰ মাজত এক সূক্ষ্ম ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰাটো অপৰিহাৰ্য।
ভাৰতৰ গণতন্ত্ৰ সদায়েই বাগ্মী, যুক্তিপূৰ্ণ আৰু আবেগিক। বিভিন্ন মতাদৰ্শৰ সংঘৰ্ষ আমাৰ ব্যৱস্থাটোৰ দুৰ্বলতা নহয়, বৰঞ্চ ই ইয়াৰ অন্যতম শক্তিহে। তথাপিও ৰাজনৈতিক বক্তব্য আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তাৰ মাজৰ এই বিতৰ্কই এটা চিৰন্তন সত্যক প্ৰতিপন্ন কৰে যে যদি কোনোবাই ভাৰতৰ দৰে এখন বিশাল ৰাষ্ট্ৰ শাসন কৰাৰ আশা কৰে, তেন্তে তেওঁ ৰাজহুৱা মঞ্চত প্ৰতিটো শব্দ অতি সাৱধানে আৰু জোখ-মাখ কৰি ক’ব লাগিব। ৰাজনৈতিক উচ্চাকাংক্ষা আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় দায়িত্বৰ মাজৰ এই কঠিন ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰাটোৱেই হৈছে পৃথিৱীৰ সৰ্ববৃহৎ গণতন্ত্ৰ নেতৃত্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ পৰীক্ষা। গতিকে, যিটো ৰাজনৈতিক মঞ্চই এই দায়িত্ব পালনত বাৰে বাৰে ব্যৰ্থ হৈছে, বা তাতকৈও ডাঙৰ কথা, যিয়ে ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্বাৰ্থৰ বিপৰীতে থিয় দিয়াটোক নিজৰ লক্ষ্য কৰি লৈছে, তেনে শক্তিক দেশ শাসন কৰাৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাটোৱেই দেশৰ সামগ্ৰিক নিৰাপত্তা আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বুলি ধাৰণা কৰা হয়।